Masowy kalcynowany koks naftowy (kalcynowany lub niekalcynowany) musi mieć kontrolowaną temperaturę ładunku przed załadunkiem, ponieważ jest klasyfikowany jako stały ładunek masowy Grupy B zgodnie z Kodeksem IMSBC, z ryzykiem samozapłonu i samozapłonu. Niekontrolowana temperatura może bezpośrednio wywołać pożar, a nawet wybuch, dlatego Kodeks wyraźnie określa „czerwone linie” dla temperatury załadunku.
1. Ryzyko podstawowe: samonagrzewanie → samozapłon → pożar
Chociaż koks kalcynowany jest przetwarzany w temperaturze 1200–1350°C i ma bardzo niską zawartość substancji lotnych, niekalcynowany lub częściowo kalcynowany koks naftowy nadal zachowuje niewielkie ilości palnych substancji lotnych i reaktywnej siarki. W stanie ułożonym w stosie substancje te ulegają powolnym reakcjom utleniania z tlenem atmosferycznym. Jeśli wytworzone ciepło nie może rozproszyć się w odpowiednim czasie, stale kumuluje się wewnątrz hałdy, powodując ciągły wzrost temperatury – jest to samonagrzewanie. Po przekroczeniu punktu krytycznego następuje samozapłon.
Samonagrzewanie się niesie za sobą dwie katastrofy wtórne. Po pierwsze, zużywa tlen w ładowni i uwalnia toksyczne gazy, takie jak tlenek węgla, co zagraża bezpieczeństwu załogi. Po drugie, wytwarza duże ilości żrących gazów, takich jak dwutlenek siarki, które uszkadzają konstrukcję statku.
2. Wymagania dotyczące kontroli temperatury zgodnie z Kodeksem IMSBC (obowiązkowe zasady)
Zgodnie zMiędzynarodowy kodeks ładunków masowych stałych w transporcie morskim(Kodeks IMSBC) i wymagania wdrożeniowe ChinPrzepisy dotyczące nadzoru nad bezpieczeństwem i administrowania stałymi ładunkami masowymi drogą morskąKontrola temperatury koksu naftowego w dużych ilościach opiera się na następujących sztywnych zasadach:
1) Górna granica temperatury ładowania: nie może przekraczać 107°C
Kodeks wyraźnie stanowi: jeśli temperatura ładunku przekroczy 107°C, nie wolno go załadować. To absolutna granica, której nie można przekroczyć w żadnych okolicznościach.
2) Temperatura odniesienia załadunku: nie wyższa niż „temperatura otoczenia + 10°C” lub 55°C (w zależności od tego, która jest niższa)
Załadunek jest dozwolony tylko wtedy, gdy temperatura ładunku nie jest wyższa niż temperatura otoczenia plus 10°C lub nie wyższa niż 55°C – w zależności od tego, która wartość jest niższa. Oznacza to, że w gorących porach roku (np. latem, kiedy temperatura na pokładzie może przekroczyć 50°C), temperatura ładunku musi zostać jeszcze bardziej obniżona przed załadunkiem.
3) Wymagania dotyczące ładowania warstwowego w przypadku ładunków o wysokiej temperaturze
Podczas załadunku ładunku o temperaturze 55°C lub wyższej i głębokości powyżej 1,0 metra, przed załadowaniem gorącego materiału należy najpierw położyć warstwę zimnego materiału o grubości 0,6–1,0 metra, stanowiącą „podkładkę izolacyjną”. Zapobiega to przewodzeniu ciepła z gorącego ładunku w górę i zapalaniu sąsiednich przedziałów lub uszkodzeniu konstrukcji statku.
4) Wymagania specjalne dotyczące załadunku zbiorników oleju opałowego powyżej
Jeżeli ładownia znajduje się bezpośrednio nad zbiornikiem z paliwem płynnym o temperaturze zapłonu poniżej 93°C, przed nałożeniem na nią gorącego węgla o temperaturze powyżej 55°C należy najpierw załadować warstwę zimnego paliwa o grubości co najmniej 0,6 metra i temperaturze nieprzekraczającej 44°C. Ma to na celu zapobieżenie przedostawaniu się ciepła przez grodź zbiornika i zapłonowi oparów paliwa.
5) Kapitan musi umieścić znaki ostrzegawcze o wysokiej temperaturze w pobliżu przestrzeni ładunkowej
Jest to wymóg obowiązkowy, mający na celu zapewnienie, że wszyscy członkowie załogi i personel ratowniczy natychmiast dowiedzą się, że w przedziale panuje ryzyko wystąpienia wysokiej temperatury.
3. Dlaczego „kontrola temperatury” jest ważniejsza niż inne środki
Analizując rzeczywiste przypadki wypadków, zdecydowana większość incydentów morskich związanych z masowym koksem naftowym nie jest spowodowana problemami pojawiającymi się podczas podróży – zagrożenie jest już obecne w momencie załadunku. Jeśli stosy ładunku są wystawione na działanie silnego światła słonecznego w terminalu przez zbyt długi czas, temperatura wewnętrzna może łatwo wzrosnąć do 80–100°C lub nawet więcej. Po załadunku w takiej temperaturze, przy niewystarczającej wentylacji podczas podróży i braku możliwości rozproszenia ciepła, ładunek może przebić się przez punkt zapłonu w ciągu zaledwie kilku dni.
Dlatego kontrolowanie temperatury załadunku jest najskuteczniejszym sposobem na przerwanie reakcji łańcuchowej samonagrzewania u źródła. Logika Kodeksu jest jasna: zamiast próbować schłodzić, uszczelnić ładownię i wysłać ludzi w aparatach oddechowych do gaszenia pożaru na morzu (co wiązałoby się z ogromnymi kosztami i skrajnym ryzykiem), znacznie lepiej jest obniżyć temperaturę poniżej linii bezpieczeństwa, zanim ładunek w ogóle znajdzie się na pokładzie.
4. Podsumowanie w jednym zdaniu
W przypadku luzem kalcynowanego koksu naftowego konieczna jest kontrola temperatury ładunku przed załadunkiem, ponieważ ma on właściwości samonagrzewania i samozapłonu; kodeks IMSBC ustala bezwzględną temperaturę bez ładunku na poziomie 107°C, warunki załadunku 55°C / temperatura otoczenia +10°C oraz obowiązkowe stosowanie warstwowej izolacji w przypadku ładunków o wysokiej temperaturze — wszystkie te działania mają na celu wyeliminowanie ryzyka pożaru ładowni, toksycznych gazów i niedoboru tlenu już od momentu załadunku.
Czas publikacji: 14 maja 2026 r.